Thành cổ Đồng Hới – Di tích lịch sử quân sự giá trị của Đồng Hới

Đồng Hới – Quảng Bình có địa thế quan trọng trên con đường thiên lý Bắc-Nam, vì vậy trước kia từng là xuất phát điểm của các cuộc Nam tiến, nơi giao tranh ác liệt của những tháng ngày lửa đạn của chiến tranh. Nơi đây còn lưu lại rất nhiều di tích lịch sử có giá trị, trong đó không thể không nhắc đến Thành cổ Đồng Hới. Và hôm nay, công trình kiến trúc phủ màu thời gian ấy đã trở thành điểm hấp dẫn không thể thiếu trong hành trình du lịch Quảng Bình.

Toàn cảnh Thành Đồng Hới từ trên cao

Thành Đồng Hới là một bộ phận nằm trong tổng thể các di tích lịch sử quân sự của Đồng Hới vào thời kỳ Trịnh-Nguyễn phân tranh, được xây dựng trên một vùng đất xung yếu của đường xuyên việt từ Bắc vào Nam. Cùng với vị trí địa lý thuận lợi là phía Đông giáp với sông và cửa biển Nhật Lệ, vừa là nơi tiếp viện quân, vừa góp phần chặn đứng mũi tiến công bằng đường thuỷ của đối phương, nơi đây đã ghi dấu nhiều sự kiện lịch sử quan trọng, đánh dấu sự thắng lợi trong công cuộc Bắc tiến của 9 đời chúa Nguyễn, kết thúc 200 năm nội chiến. Đồng thời, thành Đồng Hới còn ghi dấu nhiều chiến công của quân và dân Quảng Bình qua hai cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc.

Bản đồ Thành Đồng Hới – 1885

Thành Đồng Hới, tên chữ: Định Bắc Trường Thành, tọa lạc trên một vùng đất xung yếu, cắm một cái chốt độc đạo trên con đường xuyên Việt từ Bắc vào hay Nam ra. Thành gần biển, cách cửa biển Nhật Lệ 1.500m. Phía Đông là con sông Nhật Lệ, phía Tây cách rừng khoảng vài nghìn mét. Thành nằm ở phường Hải Đình, trung tâm TP Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.

Bản đồ Thành Đồng Hới – 1886

Thành Đồng Hới được khởi công xây dựng vào năm Gia Long thứ 10 (1812). Thành được xây trên mảnh đất năm xưa chúa Nguyễn Phúc Nguyên cho dựng luỹ Trấn Ninh (hay còn gọi là luỹ Đào Duy Từ – 1631) và đồn Động Hải (1774) trong cuộc chiến tranh Trịnh-Nguyễn.

Bản đồ Thành Đồng Hới – 1889

Lúc đầu thành được xây bằng đất, đến đời vua Minh Mạng, ông đã nhờ một viên sỹ quan Pháp thiết kế lại và xây bằng gạch vào năm 1824 theo kiến trúc vô băng, mang dáng dấp thành lũy quân sự, hình mũi khế, 4 múi to, 4 múi nhỏ theo hướng tây nam-đông bắc và tây bắc-đông nam. Chu vi thành dài 465 trượng tức khoảng 1.860m cao 1 trượng tức khoảng 4m, mặt thành rộng 1,35m, móng dày 2m, mặt chính của thành quay về hướng tây. Thành có 3 cổng lớn bắc-nam-đông, trên cổng có vọng canh 8 mái, cổng thành xây cuốn kiểu tam quan thông ra ngoài bằng chiếc cầu gạch cũng xây kiểu vòm cuốn bắc qua hào.

Ảnh Thành Đồng Hới xưa

Ngoài thành, cách chân thành khoảng 5-6m là hào rộng 7 trượng (28m), mặt ngoài thành đắp đất phụ thêm 3 trượng, thành được xây bằng gạch, vữa bằng mật mía trộn cát, không tô trát, gạch có độ nung cao, loại gạch to còn gọi là gạch vồ: có 2 loại 0,3 x 0,3 x 0,06m và 0,28 x 0,14 x 0,06m. Năm Nhâm Dần 1842, vua Thiệu Trị trên đường đi tuần du ra Bắc qua lũy Trấn Ninh đã đổi tên cũ thành tên Định Bắc Trường thành và cho tu sửa lại.

Bia Di tích Thành Đồng Hới

Năm 1885, thực dân Pháp đánh miền Trung, thành Đồng Hới trở thành nơi phòng ngự, phản công của quan quân nhà Nguyễn. Ngày 19-7-1885, thực dân Pháp tấn công thành Đồng Hới lần 2 và thành đã rơi vào tay Pháp. Trong phong trào Cần Vương, quân và dân Quảng Bình tham gia nghĩa quân do Nguyễn Phạm Tuân chỉ huy đã 3 lần đột nhập vào thành Đồng Hới vào tháng 1, 6, 8 năm 1886 tấn công binh lính Pháp, gây cho chúng nhiều tổn thất.

Thành mang dáng dấp thành lũy quân sự phương Tây với hình múi khế, 4 múi to, 4 múi nhỏ xen kẽ

Trong thời chống Pháp, thành Đồng Hới là nơi tụ nghĩa, tụ quân, là điểm hẹn của những con người dám sống, dám hy sinh vì Tổ quốc. Phần lớn thành Đồng Hới đã bị phá hỏng trong thời kỳ Pháp thuộc. Sang cuộc kháng chiến chống Mỹ, với mục đích san phẳng và huỷ diệt, biến nơi đây trở về thời kỳ đồ đá nhằm ngăn chặn sự chi viện từ hậu phương miền Bắc vào chiến trường miền Nam, đế quốc Mỹ đã trút xuống Đồng Hới hàng vạn tấn bom đạn và phá huỷ một phần thành cổ.

Cổng phía Đông của Thành xưa

Cổng phía Đông của Thành được phục chế ngày nay

Trong những ngày mưa bom bão đạn ấy, nhiều người con ưu tú của Đồng Hới đã chiến đấu và anh dũng hy sinh để bảo vệ quê hương, bảo vệ thành cổ, đó là mẹ Suốt chèo đò chở bộ đội qua sông dưới làn bom đạn, em bé Bảo Ninh tiếp đạn cho bộ đội, các cụ lão quân Đức Ninh bắn cháy máy bay Mỹ… góp phần làm nên chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam trên đất Quảng Bình.

Đoạn thành phía nam còn lại 2/3 tương đối nguyện vẹn

Những mất mát thương đau cũng như những chiến công vang dội của quân và dân Đồng Hới đều gắn với thành cổ. Thành cổ đã trở nên thiêng liêng  và máu thịt, là nhân chứng đặc biệt của mọi phần ký ức, nhân chứng mang trong mình thông điệp giữ gìn và bảo vệ Tổ quốc đến cả mai sau.

Thành Đồng Hới về đêm

Ngày nay thành Đồng Hới chỉ còn khoảng 1.087m với 15 đoạn dích dắc hình răng khế, đoạn thành phía nam còn lại 2/3 tương đối nguyện vẹn, đoạn thành phía đông còn 3 cổng, 2 cầu nam, bắc thành đã bị sập hoàn toàn, nhìn rõ nhất từ trên bản đồ là một hào nước xung quanh thành theo kiến trúc xưa. Mặc dù đã bị phá huỷ nhiều qua hai cuộc chiến tranh nhưng thành Đồng Hới vẫn bảo lưu được những yếu tố gốc cần thiết.

Thành Đồng Hới vẫn bảo lưu được những yếu tố gốc cần thiết.

Theo đánh giá của các nhà nghiên cứu, cùng với thời gian thành Đồng Hới là nhân chứng, cũng là pho sử ghi dấu một thời kỳ đấu tranh anh dũng của người dân Đồng Hới-Quảng Bình và cả nước trong cuộc đấu tranh chống thù trong giặc ngoài để bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ Việt Nam yêu dấu. Tuy thành Đồng Hới không còn nguyên vẹn như xưa, nhưng giá trị của nó không hề thay đổi.

Đoạn Thành phía Đông, Bắc đã bị sập, chỉ còn nền móng và hào nước xung quanh

Nếu có dịp đi du lịch Quảng Bình, bạn hãy ghé thăm và khám phá thành phố Đồng Hới xinh đẹp với những danh lam thắng cảnh hữu tình như Biển Nhật Lệ, Biển Bảo Ninh, Cồn Cát Quang Phú… và các di tích lịch sử quan trọng như Thành Đồng Hới, Quảng Bình Quan, Nhà Thờ Tam Tòa… Để hiểu hơn về mảnh đất hoa hồng xinh đẹp và thanh bình, nơi có những câu chuyện lịch sử đi cùng năm tháng, cho đến nay vẫn đủ sức làm xúc động người nghe.

Nguồn: baoquangbinh – Ảnh: Sưu Tầm

Có thể bạn sẽ thích

Thành cổ Đồng HớiThành Đồng Hớiđiểm tham quan tại Đồng Hới

Tour Phong Nha Kẻ Bàng 1 Ngày

Tour Động Thiên Đường – Động Phong Nha

Tour Động Thiên Đường – Động Phong Nha

Quảng Bình như một bức tranh hoành tráng, có rừng, có biển với...

1,050,000₫/ khách

Tour Động Phong Nha – Zipline Sông Chày Hang Tối

Tour Động Phong Nha – Zipline Sông Chày Hang Tối

Tour Động Phong Nha & Sông Chày Hang Tối là chương trình tour du...

1,350,000₫1,250,000₫/ khách

Tour Động Thiên Đường – Zipline Sông Chày Hang Tối

Tour Động Thiên Đường – Zipline Sông Chày Hang Tối

Tour du lịch Phong Nha Kẻ Bàng 1 ngày tham quan Động Thiên Đường,...

1,350,000₫1,250,000₫/ khách

Tour Động Thiên Đường – Suối Nước Moọc

Tour Động Thiên Đường – Suối Nước Moọc

Chương trình tour du lịch Quảng Bình 1 ngày tham quan Động Thiên...

1,050,000₫/ khách

Tour Hà Nội Quảng Bình

Trip Advisor
© 2008 Phong Nha Explorer, All rights reserved